Xôi đen và bánh chưng gù là hai món ăn rất đặc trưng của người dân tộc Sán Dìu. Chẳng hiểu nó có từ khi nào chỉ biết rằng các cô gái Sán Dìu lớn lên, độ 13 - 14 tuổi thì ai ai cũng biết làm bánh và thổi xôi.

Món xôi đen

Bánh chưng “gù” của người dân tộc Sán Dìu cũng được gói bằng lá dong, gạo nếp, đậu xanh, thịt ba chỉ, như bánh chưng của người kinh nhưng nó có sự khác biệt ở chỗ: nhất thiết bánh chưng gù phải có lá chít gói cùng lá dong, không gói vuông mà phải gói dài cỡ 30-40 cm, ở khoảng giữa tấm bánh có một đoạn gù lên nhìn trông giống như “chiếc lưng gù” nên người ta gọi là bánh chưng gù. Gạo nếp dùng để gói bánh chưng gù tuyệt đối không được ngâm qua đêm mà chỉ vo sạch gạo, trộn vừa muối rồi đem gói.

Khi gói phải chuẩn bị một chậu nước to để khi gói xong đem ngâm bánh chưng gù vào, để nước ngấm qua lá, thấm vào hạt gạo giúp hạt gạo nở cho chiếc bánh thêm chặt, thêm rền khi luộc. Tấm bánh ngon thì khi luộc xong, bóc ra vỏ bánh phải có mầu xanh của lá dong, lá chít, bánh chặt, không nhão, nhân đậu bên trong phải có mầu vàng đặc trưng quện lẫn thịt ba chỉ, khi ăn phải thấy bánh dẻo, rền nhân thơm bùi mới đạt yêu cầu.

Còn món xôi đen của người dân tộc Sán Dìu cũng được làm từ gạo nếp, song phải lên rừng hái lá cây lao sao, mang về chặt nhỏ ngâm trong nước từ 5-7 ngày, khi màu lá phai đen ra nước thì gạn bỏ lá lấy nước, đun ấm và ngâm gạo nếp vào. Khi gạo ngâm nước lá Lao Sao đã nguội, lấy con dao cùn hơ vào lò bếp than hồng cho nóng đỏ dao rồi ngoáy vào chậu gạo. Cứ như thế, hơ đỏ dao khoảng 8-10 lần rồi lại ngoáy vào chậu gạo sau đó ngâm gạo qua đêm, đến sáng vớt ra để ráo rồi đem đồ xôi. Xôi đồ lên phải có mầu đen như than, ăn dẻo, thơm mùi lá cây lao sao thế mới ngon và đạt yêu cầu.

Được thưởng thức những miếng bánh chưng gù bùi, béo, dẻo, dền và vị xôi đen thơm lừng mùi lá lao sao, du khách sẽ cảm nhận được hương vị rất riêng, rất khó quên của ẩm thực vùng quê Tam Đảo.

Theo Báo Vĩnh Phúc