Anh Hạng A Páo (người Mông, 32 tuổi, thôn Lý Lao Chải, xã Lao Chải, huyện Sa Pa) vẫn không ngơi tay cuốc đất, nói: "Mất mùa vụ xuân rồi, nếu không lo làm ngay vụ mùa thì lấy gì mà ăn?". Cả nhà Páo có 3 người cộng thêm 4 người hàng xóm làm giúp để đổi công, đang khẩn trương dùng cuốc để làm đất cho những thửa ruộng bậc thang, tính khoảng 30 công.

Gia đình anh Hạng A Dế với bữa cơm đạm bạc

"Tháng tám đói qua, tháng ba đói chết", dân gian đã đúc kết như vậy về những khó khăn của người nông dân trong mùa giáp hạt. Thời điểm này, người nông dân của thị trấn du lịch Sa Pa (tỉnh Lào Cai) đang phải chống chọi với khó khăn để khắc phục hậu quả đợt rét đậm vừa qua nhằm ổn định sản xuất, tránh nguy cơ tái nghèo.

"Thông thường, từ ngày 25/3 đến đầu tháng 4, các ruộng lúa vụ xuân của Sa Pa đã được gieo cấy xong. Nhưng tính đến nay, ngoài 1.270 ha diện tích ngô đã gieo xong thì diện tích lúa xuân mới chỉ đạt 55,5ha trên tổng diện tích 145ha đất canh tác.

Nếu cộng cả số ruộng đã chuyển sang trồng hoa màu ngắn vụ như lạc, đậu tương, rau thì toàn huyện Sa Pa cũng chỉ mới gieo trồng được 81,5ha" - ông Phạm Quốc Cường, Phó trưởng Phòng Kinh tế UBND huyện Sa Pa cho biết.

Trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng người dân Sa Pa bỏ trống tới 60% diện tích đất trồng lúa vụ xuân, ông Cường nhấn mạnh: "Yếu tố thời tiết khắc nghiệt, mà cụ thể là đợt rét đậm rét hại vừa qua là nguyên nhân chính ảnh hưởng tới mùa vụ năm nay. Khi thời vụ bị muộn, người dân theo tập quán canh tác cũ đã không trồng cấy nữa. Điều đặc biệt quan trọng là sức kéo để sản xuất bị thiếu trầm trọng, vì trâu bò bị chết trong và sau đợt rét quá nhiều. Số trâu bò sót lại thì cũng đang rất yếu và gầy, không thể cày bừa".

Nhiều người dân đang phải cuốc đất vì thiếu sức kéo

Chúng tôi đi dọc qua các xã Lao Chải, Tả Van, Bản Hồ. Tuy thời điểm làm vụ xuân đã qua, thời điểm làm vụ mùa chưa đến, nhưng trên những bờ ruộng bậc thang vẫn thấp thoáng những bóng người ra đồng cày cuốc.

Anh Hạng A Páo (người Mông, 32 tuổi, thôn Lý Lao Chải, xã Lao Chải, huyện Sa Pa) vẫn không ngơi tay cuốc đất, nói: "Mất mùa vụ xuân rồi, nếu không lo làm ngay vụ mùa thì lấy gì mà ăn?". Cả nhà Páo có 3 người cộng thêm 4 người hàng xóm làm giúp để đổi công, đang khẩn trương dùng cuốc để làm đất cho những thửa ruộng bậc thang, tính khoảng 30 công.

Ông Lù A Vảng, Chủ tịch MTTQ xã Lao Chải xác nhận: "Nhà tôi có hai con trâu, chết một con, một con còn tương đối khỏe. Nhưng chỉ hàng xóm thật thân như ruột thịt và cũng nể lắm thì tôi mới cho mượn trâu. Nhà tôi có khoảng một hécta đất, còn sức trâu nên vẫn đợi vào vụ mới làm đất". Ông Vảng cho biết thêm, người dân làm đất sớm một phần vì sợ lại không làm kịp thời vụ như vụ xuân thì sẽ đói, hơn nữa, không có trâu bò, phải làm đất bằng cuốc thì sẽ rất mất thời gian, phải làm sớm mới kịp.

Chúng tôi đến nhà Hạng A Dế ở thôn Lý Lao Chải (xã Lao Chải) theo lời mời ăn cơm của người Mông Đen 34 tuổi này. Nhà A Dế có bốn người, nhưng có thêm một đứa cháu họ là Hạng A Giang (12 tuổi) mồ côi cha mẹ ở cùng từ 5 năm nay. Mâm cơm mời khách được bày ra trên chiếc bàn gỗ rộng. Một nồi cơm nhỏ. Một bát to canh cải đắng. Một bát muối trắng trộn đầy ớt bị mẻ một góc.

Hôm nay là bữa cơm đãi khách, nên A Dế không độn ngô, chứ thường nhật, cứ một ngô một gạo mà đổ vào nồi.

Tôi leo qua những khối đá hộc lớn như nửa gian nhà ra thăm vườn nhà A Dế. Vài cây su su non, mấy tháng nữa mới cho quả. Vườn rong riềng mới trồng lại sau rét, còn chưa có củ. Những cây hoa cải nở vàng, ăn đắng ngắt, thế mà sao khách du lịch thích sà vào chụp ảnh thế.

Theo thống kê của Phòng Kinh tế UBND huyện Sa Pa, trong đợt rét vừa rồi, toàn huyện có 3.363 con trâu bò của 2.070 hộ dân bị chết rét, trong đó có 276 hộ dân có 100% gia súc bị chết không còn sức kéo, 412 hộ là hộ nghèo, 681 hộ mua trâu bò từ nguồn vốn vay của các ngân hàng.

Anh Chàng A Sà, Chủ tịch xã Tả Phìn cho biết: "Tả Phìn có 187,3ha đất nông nghiệp. Đợt rét vừa rồi đã khiến cho 29 hộ dân của xã bị mất hết 100% sức kéo. Hiện nay, bà con đã chung tiền mua được 5 máy cày tay để làm đất thay trâu, và sẽ mua thêm nữa trong thời gian tới. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế trong thời điểm thiếu sức kéo này thôi, vì giá mỗi chiếc máy là 12 triệu đồng thì hơi cao mà không phải ruộng bậc thang nào cũng dùng được loại máy này".

Nhằm hỗ trợ nhân dân tỉnh Lào Cai và các tỉnh miền núi phía Bắc khắc phục hậu quả đợt rét và ổn định sản xuất, Báo CAND đã trao tặng cho đồng bào số tiền tương đương 1.200 con trâu, trong đó hỗ trợ tỉnh Lào Cai 300 con.

Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Nguyễn Văn Hoàn, Trưởng Công an huyện Sa Pa cho biết: "Chúng tôi đã nhận được thông tin từ Giám đốc Công an tỉnh Lào Cai rằng huyện Sa Pa sẽ nhận 60 con trâu, là món quà của bạn đọc Báo CAND ủng hộ. Hiện chúng tôi phối hợp với Phòng Kinh tế huyện đang rất khẩn trương tiến hành bình xét tận cơ sở, lựa chọn đúng đối tượng để giao trâu. Việc mua trâu ở đâu và thời điểm nào để trâu có thể phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu của Sa Pa cũng đã được tính đến. Trước khi bàn giao, chúng tôi sẽ nghiệm thu đối với từng con trâu, có thể sẽ phối hợp với Phòng Y tế để kẹp chì, hoặc đóng dấu chín để tránh những nhầm lẫn".

Vẫn theo Thượng tá Nguyễn Văn Hoàn, nhằm giúp bà con sớm có sức kéo, kế hoạch là sẽ giao xong trâu cho bà con trong tháng 4 này, nhưng Công an huyện Sa Pa đang đề nghị thêm thời gian để tiến hành rà soát, lựa chọn thật cẩn trọng.

Theo CAND