Hầu như năm nào cũng vậy, cứ mỗi mùa mưa bão là những ngôi nhà ở thôn Định Tân, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn và vùng cửa Lở, thuộc xã Nghĩa An, huyện Tư Nghĩa (Quảng Ngãi) lại trở thành "nạn nhân" của những trận sóng biển và triều cường.

Đã có không ít ngôi nhà, đất đai bị sóng biển nhấn chìm. Và mỗi năm, những ngôi làng này cứ thụt lùi vào trong. Thụt lùi đến khi không còn chỗ để lùi.

Nghe có bão là cả làng chạy

Về thôn Định Tân vào một ngày đầu tháng 10, mặc dù năm nay ở Quảng Ngãi, mưa bão có vẻ chậm hơn so với mọi năm, thế nhưng những hộ dân sống ở đây luôn trong tâm trạng nơp nớp lo sợ, bởi triều cường xâm thực.

Chị Dương Thị Thu Đông (30 tuổi), một trong những hộ dân có nhà bị sóng biển cuốn trôi ở đây tâm sự: "Trước kia nhà tôi ở tận ngoài bãi biển, thế rồi triều cường xâm thực quá mạnh, cuốn trôi tất cả ra biển. Ngôi nhà vợ chồng dành dụm bao năm giờ thì đã nằm dưới đáy biển".

Còn hộ ông Phan Quýt, trước đây nhà ông ở phía trong, nhưng giờ đây thì lại nằm ngay mép biển. Ông Quýt cho biết: "Trước đây nhà tôi thuộc diện giữa xóm, nằm cách bờ biển có đến hơn 3 lớp nhà dân nhưng đến giờ thì đã ra sát bãi biển. Mùa nắng thì dám ở, nhưng mùa mưa bão chì cả nhà khăn gói vào phía trong ở nhờ các nhà dân, hoặc dựng liều trong sân vận động của xã để ở tạm". Mặc dù chỉ ở được trong những ngày trời yên biển lặng, nhưng ông và nhiều người dân ở đây vẫn phải mua cọc tre và dùng bao tải cát tấn xuống, chứ không, chỉ cần vài ba trận bão, triều cường, thì nhà ở tận sân vận động thôn Định Tân cũng bị "nuốt trôi", chứ đừng nói là ngôi nhà nằm sát mép biển như thế này.

Thôn Định Tân có tổng cộng 172 hộ dân nằm trong vùng sạt lở cần di dời đến nơi ở mới. Thế nhưng, đến nay, chỉ mới có 42 hộ được di dời, số còn lại vẫn đợi. Để tránh những trận triều cường, nhiều hộ gia đình đã phải thu dọn đồ đạc lên khu vực sân vận động của thôn Định Tân, cách đó hơn 100 mét để dựng lều tạm sống tạm và chờ được di dời đến nơi ở mới.

Bà Nguyễn Thị Kinh - chủ nhân của một trong những căn "nhà tạm" ở đây cho biết, trước đây căn nhà của bà nằm cách bờ biển cả trăm mét, nhưng vài năm gần đây, triều cường xâm thực quá mạnh đã cuốn trôi đi mấy lớp nhà, căn nhà của bà cũng chung số phận. Không có chỗ ở, bà Kinh phải dọn đồ đạc lên sân bóng dựng nhà tạm ở đỡ sống qua ngày. Cùng hoàn cảnh như bà Kinh còn có hàng chục hộ khác phải sống cảnh tạm bợ trên sân bóng, trong đó nhiều hộ có đông nhân khẩu, nhưng vẫn đang phải chen chúc nhau trong căn lều chật hẹp rất khổ sở.

Cũng giống như thôn Định Tân, người dân ở làng chài xóm 1, thôn Tân Mỹ, xã Nghĩa An, huyện Tư Nghĩa cũng luôn trong tình cảnh thấp thỏm lo sợ. Nhiều ngôi nhà chỉ sau một trận sóng lớn đã bị cuốn trôi. Chị Lê Thị Gái, xóm 1, thôn Tân Mỹ không giấu nổi lo lắng: "Bà con ở đây ai cũng nghèo, không có đất sản xuất, cuộc sống chỉ dựa duy nhất vào biển, nhưng năm được năm mất, mà cũng chỉ quanh quẩn như con gà ăn quẩn cối xay. Trai tráng trong làng hầu như năm nào cũng có người nằm lại biển khơi, giờ thêm cái cảnh đất mất, nhà cửa thì bị sóng biển, triều cường xâm thực và uy hiếp. Khổ càng khổ….".

Ông Nguyễn Ánh, nhà nằm sát bờ biển kéo tôi ra phía biển than thở: "Bà con tui ở đây có đêm nào ngủ được, nằm nghe sóng biển mà lo, không biết rồi đây sẽ sống ra sao khi mà đất dần trôi ra biển, người dân phải dời nhà mà chạy. Biển lở đến đâu, bà con thụt lùi đến đó. Chính vì thế mà làng chài này có thêm một tên mới là "làng... "thụt lùi”.

Dân "dài cổ" chờ di dời

Từ nhiều năm qua, điều mong muốn lớn nhất của người dân ở đây là có được một chỗ tái định cư ổn định, nhưng nhiều người đợi "dài cổ" vẫn chưa được di dời. Ông Nguyễn Thanh Hùng - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Châu trăn trở: Thôn Định Tân có 172 hộ nằm trong vùng sạt lở cần phải di dời, đây là những hộ gắn liền với nghề biển. Do vùng biển, nên quỹ đất của xã rất hạn chế. Vì vậy chọn một khu tái định cư đủ rộng để di dời hết dân (vừa ổn định chỗ ở lâu dài cũng như tiện đánh bắt thuỷ sản) là không dễ.

Và rồi khu tái định cư cho dân cũng được triển khai, tuy nhiên, đến thời điểm này, cũng chỉ di dời mới được trên 40 hộ. Số còn lại thì do vướng đền bù, giải phóng mặt bằng chưa xong nên chưa thể di dời. Hiện nay, xã cũng đang khẩn trương để tiếp tục di dời khoảng trên 70 hộ nữa vào trước mùa mưa bão.

Còn ông Nguyễn Tấn Chuồng - Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa An, huyện Tư Nghĩa thì cho biết: "Trước kia, khi chưa có các khu tái định cư, bà con ở thôn Tân Mỹ, Tân Thạnh chạy lũ như chạy giặc. Hễ nghe đài báo có áp thấp nhiệt đới, hay có bão là… cả làng lo chuẩn bị chạy. Còn ngày nay, tuy một số hộ ở vùng nguy hiểm đã có nơi ở ổn định, nhưng số hộ trước kia nằm bên trong xóm không thuộc diện sạt lở thì nay lại nằm sát bờ biển nên vẫn phải lo chạy khi bão đến. Không di dời thì khổ dân, mà di dời tiếp những hộ dân mới này thì chưa có quỹ đất. Vả lại, không lẽ cứ mỗi năm phải di dời mãi? Ở khu vực này, chúng tôi kiến nghị cấp trên đầu tư xây dựng bờ kè chắn sóng bảo vệ làng, nhưng không biết khi nào tỉnh, huyện phê duyệt. Nếu tình trạng này không sớm được khắc phục, thì hằng ngày, hằng giờ từng mét đất ở thôn Tân Mỹ, Tân Thạnh sẽ bị triều cường, sóng biển cuốn trôi".