Kết hôn xưa nay vẫn được coi là hệ trọng cả đời, thế mới có câu “cảnh báo” rằng “lấy vợ xem tông, lấy chồng xem giống”. Ngày nay, tiêu chí “tông - giống” vẫn thuộc “vòng gửi xe”, nếu vượt qua được mới tính chuyện đi vào “chung kết”.

Từ “xem tông”…

Giang là cô gái hiền lành, đạt tiêu chuẩn của người con gái Á Đông: mắt đẹp, cao ráo, thắt đáy lưng ong, và có nghề nghiệp ổn định. Giang yêu Minh đã ba năm, giờ hai người quyết định đi đến hôn nhân. Trước vẻ bề ngoài hiền dịu nết na, bố mẹ Minh hài lòng ngay từ lần gặp đầu tiên.

Nhưng khi cậu quý tử báo cáo muốn lấy Giang làm vợ thì bị phản đối ra mặt. Tìm hiểu mãi mới biết ông bà cụ không tán thành vì nhà Giang có ông anh trai mắc bệnh đao. Ông bà lo cháu nội sau này biết đâu lại sẽ mắc căn bệnh ấy.

Dung là cô giáo, cũng đẹp “nghiêng nước nghiêng thành” và thảo hiền thì “xưa nay hiếm”. Nhưng ngặt nỗi mẹ cô quá lứa lỡ thì, không chồng, đến “tứ tuần” mới sinh cô để làm bầu bạn. Khi cô và người yêu quyết định đi đến hôn nhân thì bị họ nhà trai phản đối kịch liệt. Họ cho rằng “trông tượng mẹ mà vẽ tượng con”, “bố mẹ không muốn mất mặt khi có thông gia như thế”.

Hằng thì khác, cô có hình thức hạn chế, nhưng “lý lịch trích chéo” rất tốt: Nhà mặt phố, bố làm to, nhà ba đời cán bộ. “Tiền đè chết người”, Quân là cấp dưới của bố Hằng, lại muốn thăng tiến nhanh không phải bằng “trí tuệ” mà bằng “trí khôn” nên nhanh chóng đồng ý làm con rể ông Tổng Giám Đốc. Anh tự an ủi mình “cài số lùi” để “tiến”...

Đến “xem giống”

Hà yêu Hải 7 năm dài, thấy cô nói sắp cưới chồng ai cũng mừng vì tình yêu của họ cuối cùng cũng lên ngôi. Nhưng hàng xóm rất bất ngờ vì người mà cô nàng định cưới lại là một đại gia hơn nàng 20 tuổi và “đã qua sử dụng” đôi lần. Cô cưới người này vì tìm hiểu thấy nhà anh ta “tốt người, tốt của” còn bản thân anh ta lại là “việt kiều xa xứ” luôn thiếu thốn tình cảm “cố hương”.

Minh Anh tốt nghiệp trường Báo chí, đi công tác vùng quê ven biển, nơi thừa nắng và gió nhưng lại thiếu hơi ấm của lứa đôi. Trở lại thủ đô, cô dẫn theo người chồng tương lai về ra mắt. Ngay lập tức bố mẹ cô cho hai sự lựa chọn: “Hoặc con có bố mẹ, hoặc con có chồng”.

Thì ra trong lúc cô con gái rượu đi công tác ở nhà ông bà đã “nhắm” một đám “lễ lạt hơn người” và chờ con gái về là mừng vu quy.

Không như Hà và Minh Anh, Huế đưa bạn trai về nhà chơi. Vốn gia đình cũng bình thường nên bố mẹ cô không bới lá tìm sâu. Chỉ cười và bảo hai đứa, vợ là “bé hạt tiêu” mà chồng thì lại “mini” thế thì sợ “F1” sau này… lùn, mà thời nay “bất mãn chiều cao” gây rất nhiều phiền toái.

Và đoạn kết những cuộc tình

“Xem tông, xem giống” là việc không thể thiếu, nhưng đừng biến nó thành bàn tay vô hình bóp nát hạnh phúc lứa đôi.

Như trường hợp của Giang, chỉ vì anh trai bị bệnh đao mà cô lỡ mất một chuyến đò hạnh phúc. Ai là người có lỗi?

Còn Dung, mẹ cô không có hạnh phúc bình dị như mọi người lẽ ra phải được cảm thông và chia sẻ, nhưng những cái nhìn thiếu thiện cảm đã cướp mất hạnh phúc đang đến gần của cô.

Minh Anh và Huế thì quyết giữ nguyên lập trường, tuy “đũa hơi lệch” nhưng họ biết cách “so cho bằng” nên cuộc sống khá hạnh phúc.

Hà sau khi cưới theo chồng đến nơi đất khách quê người mới thấu hiểu được thế nào là cuộc sống “nhiều tiền nhưng ít tình”. Còn anh chàng Quân, sau khi cưới Hằng làm vợ thì “tiền đầy túi, tình đầy tim” nên cũng bằng lòng với cuộc sống của “chuột sa chĩnh gạo”.

Nghiên cứu “tông và giống” của “một nửa còn lại” để lường trước tương lai là cần thiết, nhưng cứng nhắc hoặc cân, đo, đong, đếm khắt khe quá sẽ là rào cản, là trái đắng của tình yêu.