Cô cháu gái 13 tuổi của tôi gọi điện thông báo, rằng: đang được nghỉ hè và tháng đầu tiên sẽ chỉ phải học duy nhất môn Anh văn; đủ thời gian đi bơi, học vẽ, lên mạng và... không phải dậy sớm cùng người lớn. Nhưng đấy là chuyện của đứa cháu gái. Còn cô bạn đồng nghiệp của tôi thì ngược lại, càng nặng trĩu ưu lo bởi hai đứa con, đứa lớn sắp thi chuyển cấp vào lớp 6; đứa nhỏ bắt đầu "cuộc đua" vào lớp 1. Vì thế, cho bọn trẻ nghỉ vài ngày tranh thủ về quê đối với cô là cả một sự hy sinh bởi chúng sẽ mất đứt vài ngày học thêm... Mùa hè rõ ràng đang trở thành gánh nặng nếu không muốn nói là bi kịch của hầu hết mọi gia đình.

Với bất kỳ học sinh nào, sau một năm học bận rộn đầy căng thẳng nghỉ hè là niềm mong chờ của các em với bao điều thú vị: nghỉ ngơi, vui chơi nhảy nhót, đi du lịch, về quê, theo các lớp học năng khiếu, tham gia hoạt động xã hội… Lẽ thường, hè là khoảng thời gian mà học sinh được nghỉ ngơi nhiều nhất trong năm. Nhưng ước mong trên giờ đây dường như đã trở thành xa xỉ bởi áp lực học thêm quá nặng nề. Nhất là những học sinh ở thành phố từ lâu không còn biết đến một kỳ nghỉ hè trọn vẹn.

Có dễ trên 20 năm qua, cái điệp khúc: học thêm, học hè đã trở thành tai ách đối với tất cả học trò, từ hạng tí nhau chuẩn bị bước vào lớp 1 đến các anh chị khi sắp trải qua kỳ thi ĐH và CĐ. Hè về cũng là thời điểm tất cả “nhăn nhó” bước vào “học kỳ 3”. Có tới "nghìn lẻ một" lý do xung quanh chuyện học hè. Với phụ huynh, ước muốn con mình phát triển toàn diện, giỏi giang hơn người và hơn hết phải dành điểm tối ưu trong thi cử nên các ông bố bà mẹ ráo riết thúc con em lao vào cuộc "chiến tranh không tuyên bố" bất luận chúng ốm yếu hay khỏe mạnh; thông minh học giỏi, học lực trung bình hay yếu kém. Không chỉ chạy đua kiến thức trước chương trình, chúng còn được bố mẹ đưa đón đi học thêm về ngoại ngữ, đàn, nhạc, hội họa, múa, võ… Học toàn diện lắm, nhưng vẫn có nhiều đứa chết đuối, vì quên học bơi (!). Đó là chưa kể áp lực từ phía các thày cô - những người "mở lò" - vì tiền cũng có; vì thứ thành tích "giời ơi" cũng có!

Trong việc này, không thể đổ riệt lỗi về một phía phụ huynh. Rất nhiều gia đình, nghỉ hè đến hẹn lại lo.... Họ không biết gửi con ở đâu. Nếu để chúng nhàn rỗi rong chơi thì sợ tai nạn rình rập; sợ chơi bời hư hỏng nên tìm được chỗ học hè âu cũng là giải pháp "nhốt quỷ" an toàn. Ít nhất đó cũng không phải là chỗ sinh hoạt dành cho thanh thiếu nhi nặng về hình thức phô trương, nhàm tẻ và đìu hiu như các điểm sinh hoạt hè tại các phường. Nhưng giả như không có sự "kích thích" từ phía nhà trường và các thày cô giáo, thì chắc chắn mùa hè của các em sẽ vô tư, trong sáng, lành mạnh biết nhường nào!

Nhìn lại các thế hệ cha anh trước đây, tuyệt nhiên không có nạn học thêm, càng không phải học hè nhưng vẫn giỏi giang và đều làm rạng rỡ cho nền giáo dục nước nhà. Đó là điều không gì có thể phủ nhận. Còn học trò cùng trang lứa của con em chúng ta trên thế giới thì sao? Mùa hè của chúng là những ngày tháng tuyệt vời nhất! Không có chuyện học thêm sau giờ lên lớp. Hè lại càng không! Chúng hoàn toàn được nghỉ ngơi, đi du lịch cùng gia đình, hoặc được gửi tới các trại hè, vui chơi và tham gia vào những hoạt động ngoại khóa phù hợp với năng khiếu của từng lứa tuổi. Thế thì, liệu có cần phải hỏi: chúng ta có thương con em mình không? và ai sẽ trả lời?

Đã khi nào các bậc phụ huynh đặt mình vào hoàn cảnh của con trẻ? Chắc chắn sự học thêm với phần lớn các em không phải bắt nguồn từ sự tự nguyện và nhu cầu bản thân mà lại xuất phát từ sự "nhiễm dịch" đua chen của các bậc phụ huynh cộng với tính thực dụng ở chính những người thày. Dù thế nào, đích cuối cùng của việc dạy và học vẫn là nhằm đào tạo cho đất nước những công dân hoàn hảo cả về tri thức, nhân cách và thể lực. Vì vậy mọi sự quá tải hiện nay đều đang phản lại ý tưởng tốt đẹp của nền giáo dục Việt Nam nếu không muốn nói: nền giáo dục của chúng ta đang có nguy cơ bị biến thành "một nền giáo dục stress" bởi lẽ tất cả học trò đang bị tước đi khoảng thời gian nghỉ ngơi tự nhiên, cần thiết nhất.

Trong lúc ngành giáo dục chưa tìm ra giải pháp giảm tải việc học tập trong nhà trường một cách hợp lý, thì xin các bậc phụ huynh hãy dành cho con em mình mùa hè theo đúng nghĩa thuần túy nhất. Hãy để các em có thời gian vui chơi và hòa mình vào thiên nhiên lành mạnh. Đừng biến kỳ nghỉ hè trở thành một "học kỳ 3" và con em ta trở thành những con lừa "tải thành tích qua cánh đồng chữ nghĩa"!